‘Giấc mơ Mỹ’ sống ở Việt Nam bất chấp quá khứ

Ngày 10 tháng 11 năm 2017           —

Hồ Chí Minh, Việt Nam  –   Cô Đào Lê Quỳnh Nhị vẫn còn nhớ lại tâm trạng của cô và bạn bè có mặt trong lể hội tại Đại sảnh của thành phố Saigon, đón tiếp cựu tổng thống Barack Obama trong chuyến viếng thăm Việt Nam của ông vào năm ngoái.

” Tôi đã có hy vọng cao, chuyến viếng thăm của ông, trong số những liên quan khác, sẽ dẫn đến một kết quả tích cực cho TPP ” cô đề cập đến Hiệp ước Đối tác xuyên Thái Bình Dương, một thỏa thuận thương mại 12 quốc gia do Mỹ dẫn đầu mà tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ ra khỏi TPP, sau khi nhậm chức.

Security officials stop traffic for an official motorcade in Danang on Friday [Mark Schiefelbein/AP]

Các nhân viên cảnh sát an ninh ngăn chặn lưu thông, cho đoàn xe của phái đoàn tham dự hội nghi thượng đỉnh vê hợp tác Châu Á- Thái Bình Dương (APEC) đi qua tại Đà Nẵng vào ngày Thứ Sáu [Mark Schiefelbein / AP]

Theo một cuộc khảo sát của Pew vào năm 2015, 89% người Việt Nam tin rằng thỏa thuận thương mại gây tranh cãi sẽ tốt cho đất nước họ.

Khi ông Trump đến Việt Nam hôm Thứ Sáu, tham dự cuộc họp thượng đỉnh về hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở thành phố Đà Nẵng và viếng thăm chính thức Việt Nam. Nhiều bạn bè hỏi, cô trở về thăm nhà, để có cơ hội thấy tân tổng thống Mỹ đến Việt Nam.

Cô Nhi, 25 tuổi nói: ” Câu trả lời của tôi là ‘không. Tôi không quan tâm đến tổng thống Trump, ông không phải là người đầy sức thuyết phục và có sức thu hút như cựu tổng thống Obama. Hơn nửa, ông đã giết chết hiệp ước TPP “.

Cô Nhi cho biết ” ảnh hưởng của nền văn hoá và giá trị của Mỹ đối với tuổi trẻ như cô vẫn giữ được sự mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Mỹ đã thiết lập một lý tưởng duy nhứt cho một nền dân chủ và một xã hội văn minh mà thanh thiếu niên Việt Nam đang mong muốn “.

Trong một quốc gia mà những người trẻ tuổi từ 10 đến 24 tuổi chiếm gần một phần ba dân số của 93 triệu người Việt Nam, cô Nhi đã tự thấy mình là hiện thân của những phát hiện qua một cuộc khảo sát khác của Pew vào tháng 6, chứng minh sự ưa chuộng bền vững của người Việt Nam đối với Hoa Kỳ, không thành vấn đề, bất kể ai cai trị đất nước này.

Qua cuộc khảo sát trong 37 quốc gia, hình ảnh Hoa Kỳ đã suy thoái trầm trọng trên toàn thế giới dưới thời tổng thống Donald Trump. Nó cho thấy tỷ lệ hấp dẫn của Hoa Kỳ ở phần còn lại của thế giới đã giảm xuống 49% từ 64% vào cuối năm của nhiệm kỳ tổng thống Obama, sau 8 năm ở Tòa Bạch ốc.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam có tỷ lệ 84% người được hỏi, cho biết họ đã có một cái nhìn rất thuận lợi về Hoa Kỳ, tăng từ 76% vào năm 2014.

      Người Việt Nam yêu thích Tổng thống Trump bất chấp lịch sử phức tạp của Mỹ – Việt trước đây

Theo báo cáo được công bố cùng với cuộc khảo sát, “Công chúng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương nhìn chung có nhiều tích cực hơn đối với các ý tưởng và phong tục của Mỹ ”.

Bảy trong số 10 người Việt Nam nói rằng sự lan rộng các đặc tính của Mỹ là một điều tốt – 69%. người Việt Nam theo khảo sát của Pew, yêu thích những ý tưởng dân chủ của Mỹ, tỷ lệ cao nhất sau Hàn Quốc (78% ).

” Tôi không nói cho mọi người ” cô Nhi nói. “Tôi tin rằng ít người Việt Nam sẽ không đồng ý với tôi rằng chúng ta vẫn còn sợ hãi Hoa Kỳ như một quốc gia nguy hiểm. nhưng chung quanh tôi, rất nhiều phụ huynh Việt Nam vẫn tiếp tục gửi con em đi du học tại Mỹ – là quốc mong muốn và chon lựa nhiều nhất .

Có thêm bằng chứng về giấc mơ Mỹ tại Việt Nam. Đất nước này đã rơi vào trong 10 quốc gia có một chỉ số đáng kể, bao gồm khát vọng sống, học tập và định cư của người dân, mặc dù thực tế Viêt Nam là một trong những nước nghèo nhất và xa xôi nhất trong bảng xếp hạng này.

Việt Nam đã gửi gần 31.000 sinh viên đến Hoa Kỳ, đứng thứ hàng 5 trong số các nước có nhiều sinh viên nhất tại các cơ sở giáo dục Mỹ. Các nhà đầu tư Việt Nam đứng hàng thứ hai sau Trung Quốc trong cuộc chạy đua về thẻ xanh phát hành theo chương trình thị thực EB-5 , cho phép các nhà đầu tư nước ngoài nhanh chóng có một thẻ xanh bằng cách đầu tư ít nhất $500.000 USD để tài trợ cho một doanh nghiệp và có ít nhất 10 công nhân Mỹ. ( thu nhập bình quân hàng năm của Việt Nam, trong năm ngoái là khoảng 2.200 đô la ).

Gần đây nhất, Việt Nam nằm trong ”top 10” khách hàng nước ngoài mua nhà tại Hoa Kỳ.

Các siêu thị lớn của Việt Nam như Hà Nội hoặc Hồ Chí Minh đang bị đánh thức bởi Americano-philia. Một bữa tiệc tại Starbucks, một bữa ăn tối cuối tuần dành cho trẻ em ở McDonald’s, hay xếp hàng đợi qua đêm chỉ để mua được một phiên bản iPhone mới nhất, tất cả đều được coi là biểu tượng của sự Mỹ hóa lịch lãm và lối sống công nghệ cao.

Các nhà quan sát bên ngoài đã cố gắng giải mã ”sự thiếu cay đắng” đối với Mỹ trong số những người Việt Nam, ngay cả khi đất nước họ đang trong một cuộc chiến tàn bạo, đã phải trả giá hơn ba triệu mạng sống người Việt Nam – và ngay cả khi Việt Nam chịu ảnh hưởng cấm vận nặng nề về thương mại bởi Hoa Kỳ, đã làm tê liệt đất nước cho đến năm 1995.

Nhưng đối với gần một phần ba thế hệ trẻ trong một dân số gần 93 triệu người của Việt Nam, đó là lý do không phải là khó hiểu.

” Đối với những người trong thế hệ tôi ” ông Trần Thức Huyền, một ứng cử viên 24 tuổi master’s candidate ở Washington nói: ” chúng tôi không được sinh ra vào thời điểm mà sự siết chặt kinh tế của Hoa Kỳ đã gây ra thiệt hại cho việt Nam. Những gì chúng ta đã thấy là những nỗ lực của Hoa Kỳ để thực hiện chiến dịch đền bù chiến tranh tại Việt Nam qua cung cấp học bổng giáo dục như một phần của ngoại giao quyền lực mềm “.

Ông Huyền, người cũng tham dự cuộc họp của hội đồng thành phố với ông Obama năm ngoái. “Trong khi đó, nếu bạn nhìn xa hơn về phía bắc, Trung Quốc vẫn là một mối đe dọa lớn đối với chúng ta, đã có hơn 1.000 năm chiếm đóng.”

Nhiều người ở Việt Nam đã hy vọng TPP sẽ đóng một vai trò quan trọng như là một cái nệm cho Hà Nội chống lại người hàng xóm khổng lồ ở phía Bắc. Trong bối cảnh này, “việc hủy bỏ ngay lập tức TPP của tổng thống Trump đã làm suy yếu các nhà lãnh lãnh đạo Việt Nam, những người coi đây là một thỏa thuận thương mại, nhưng là một điểm nhấn chiến lược của Hoa Kỳ ” ông Zachary Abuza, chuyên gia về Đông Nam Á của Đại học Chiến tranh quốc gia ở Washington nói.

Nhưng Việt Nam không thể có đủ khả năng để xa lánh Tổng thống Mỹ, cho dù ngoại giao của ông ta có thất thường như thế nào đi chăng nữa.

Tháng 5 năm ngoái, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã trở thành nhà lãnh đạo đầu tiên của Đông Nam Á, đến thăm chính thức Tòa Bạch ốc, để đánh giá chính sách của tổng thống Trump đối với điểm nóng của Biển Đông, đã tạo ra sự căng thẳng giửa Bắc Kinh và Hà nội không bao giờ chấm dứt.

Theo ông Lê Hồng Hiệp, một nhà nghiên cứu người Việt Nam tại Viện Iseas Yusof Ishak ở Singapore, Việt Nam đã chứng tỏ được tính thực tiễn cao trong việc thúc đẩy các cam kết sớm với chính quyền Trump. Các nhà ngoại giao Việt Nam cũng đã học được cách giao dịch ngoại giao của Trump.

Với sự khẳng định của ông về Bắc Triều Tiên trong suốt chuyến viếng thăm châu Á kéo dài 12 ngày, trong 5 quốc gia, các nhà phân tích cho biết, họ không mong đợi gì nhiều ngoài cuộc thăm viếng của Việt Nam, trong chương trình nghị sự của tổng thống Trump ” bạn sẽ làm gì cho chúng tôi? “.

Đối với người Việt Nam bình thường, sự dự đoán của họ cũng là thực tế.

Ông Ngô Văn Gia, một nhà văn nổi tiếng người Việt Nam, cho biết, ông vẫn dự định đi trên các đường phố ở Hà Nội hy vọng có thể thoáng nhìn thấy tổng thống Trump, giống như năm ngoái cựu tổng thống Obama ở đó.

“Nhưng lần này, tôi không có hy vọng gì ở tổng thống Trump” ông Gia 59 tuổi nói ” ông Trump giao dịch không đáng tin cậy và chính sách của ông ta cũng vậy. Tôi chỉ muốn nhìn ông ta không ngoài sự tò mò “.

Ông Gia, người sống qua chiến tranh Việt Nam, cho biết ông cảm thấy thông cảm với bất kỳ người Việt Nam nào cũng muốn sự thăm viếng của Mỹ bởi ông Bill Clinton, ông Obama hay ông Trump – như là một dấu hiệu hy vọng cho sự thay đổi ở đất nước của họ.

” Tôi cảm thấy xấu hổ cho đồng bào của tôi, bao gồm cả chính tôi. Đó chỉ là biểu hiện của sự tuyệt vọng của chúng tôi ” ông Gia nói thêm.

Quan điểm của ông phản ánh với thái độ của cô Nhi, một cơ hội hiếm hoi trong đó thế hệ trẻ và già ở cùng một tâm trang, khi nói đến các vấn đề chính trị ở Việt Nam.

Cô Nhi nói: “Nó giống như một đứa trẻ nghèo ở cấp thấp hơn của bậc thang xã hội với ít lựa chọn. Chúng tôi, là một quốc gia nhỏ, không còn cách nào khác ngoài việc tìm kiếm một sức mạnh chủ yếu để bảo vệ “.

( Nguồn: by Dien Luong, he is a freelance journalist based in Vietnam )