Việt Nam đang thắng cuộc chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc

Ngày 30 tháng 10 năm 2018            —–

Trong hai tiếng rưỡi lái xe giữa Hà Nội và các đỉnh núi đá vôi của Vịnh Hạ Long, du khách hầu như không thấy quang cảnh nông thôn. Công nghiệp trải dài hai bên con đường đi, bao gồm một đoạn hành lang công nghiệp phía đông bắc Việt Nam, với các nhà máy sản xuất mọi thứ từ Ford Focuses đến iPhone camera.

Ngay phía bắc Hà Nội, thuộc tỉnh Thái Nguyên trong khu công nghiệp Yên Bình là khu tổ hợp khổng lồ Samsung rộng lớn 100 ha. Cơ sở của Thái Nguyên, cùng với 7 nhà máy khác của Việt Nam, sản xuất hầu hết các điện thoại thông minh Samsung thế giới và chiếm khoản một phần tư số lượng xuất khẩu của cả nước.

HA GIANG, VIETNAM - November 27, 2016: Local people mostly H’mong go shopping for clothes at Dong Van Sunday Market, in the mountainous border province of Ha Giang. (Photo by Linh Pham/Getty Images)

Ngày 27 tháng 11 năm 2016: Người dân địa phương chủ yếu đi mua sắm quần áo tại chợ Chủ nhật Đồng Văn, thuộc tỉnh biên giới miền núi Hà Giang, Vietnam. (Photo by Linh Phạm / Getty Images)

Các nhà cung cấp của Apple cũng ngày càng tham gia vào kỷ nghệ điện tử, với Hàn Quốc, LG Innotek, nhà sản xuất camera modul cho iPhone, gần đây đã mở một nhà máy ở Hải Phòng, một thành phố ven biển với một cảng nước sâu, cho phép tiếp cận nhanh chóng, dễ dàng đến các thị trường toàn cầu. LG Display, nơi cung cấp OLED touch screens cho Apple, cũng hoạt động tại Hải Phòng.

Việt Nam, một khi phụ thuộc vào hàng may mặc và xuất khẩu giá rẻ, đã bắt đầu cạnh tranh với ngành công nghệ Trung Quốc. Và với việc các doanh nhân châu Á ngày càng bị ảnh hưởng đến cuộc chiến thương mại kéo dài giữa Washington và Bắc Kinh, các công ty điều muốn thoát khỏi thuế quan cao bằng cách di chuyển hảng xưởng đến các nước láng giềng phía nam của Trung quốc.

Đáng nói nhất là quyết định của Goertek, công ty Trung Quốc lắp ráp Apple‘s AirPods chuyển tất cả việc sản xuất Earbuds (tai nghe) đến Việt Nam. Chủ tịch của công ty, ông Jiang Bin, đã nói về các yếu tố kinh tế – như biến động thị trường bên ngoài và tranh chấp thương mại giửa Trung quốc và Mỹlàm cho hoạt động và quản lý của công ty trở nên khó khăn hơn, ông nói trong Báo cáo của công ty 6 năm một lần, bởi Tổng công ty phát thanh trên đài truyền hình Úc.

       Chính quyền Trump giải thích lại Thỏa thuận trục xuất với Việt Nam, một lần nữa.

Những lợi thế của sản xuất tại Việt Nam so với nước láng giềng phía bắc đã được gắn kết ngay cả trước khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nhậm chức. Tại Shenzhen, Trung Quốc, quê hương của nhà cung cấp Apple, tổ hợp công nghiệp Longhua hàng đầu của Foxconn, mức lương tối thiểu hàng tháng hiện tại là 2.200 nhân dân tệ ($315 đô la). Ngược lại, mức lương tối thiểu cao nhất của Việt Nam (chính phủ quốc gia đặt mức lương tối thiểu đa cấp dựa trên chi phí sinh hoạt trong khu vực) gần bằng một nửa với 3,98 triệu đồng Việt Nam ($170 đô la). Tiền lương thậm chí còn thấp hơn so với các thành phố lớn ở quận Pho Yen của tỉnh Thái Nguyên, quê hương của nhà máy Samsung, mức lương tối thiểu chỉ có 3,09 triệu đồng VN ($130 đô la).

Mức lương sản xuất của Việt Nam thuộc hàng thấp nhất châu Á
Lương hàng tháng của công nhân sản xuất

Vietnam        $216. 00

Philippines    $234. 00

Inda              $257. 00

Indonesia     $314. 00

Malaysia       $356. 00

Thailand       $378. 00

China           $470. 00

Source: Japan External Trade Organization
Lưu ý: Dữ liệu là mức lương cơ bản kể từ tháng 10 năm 2017 và được chuyển đổi sang đô la Mỹ bằng tỷ giá hối đoái trung bình trong tháng

Việt Nam cũng là nước ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do, lần đầu tiên ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership) khi Hoa Kỳ vẫn còn tham gia trong chính quyền của Tổng thống Barack Obama và sau đó lại ở dạng đàm phán lại, không có Hoa Kỳ. Châu Âu cũng nằm trong chương trình nghị sự của Việt Nam, với văn bản cuối cùng của một hiệp định thương mại tự do với Liên minh châu Âu cũng đã được thống nhất vào tháng Bảy.

        Việt Nam tìm cách bắt giữ các nhà hoạt động qua những bài đăng trên Facebook

Việc ký kết các thỏa thuận này với các nền kinh tế thị trường đã được thiết lập đòi hỏi một mức độ tự do hóa chưa từng thấy ở Trung Quốc, Việt Nam đứng ở vị trí thứ 68 trên bảng xếp hạng các ngân hàng của World Bank, cho việc dễ dàng kinh doanh ở đó, trong khi Trung Quốc đứng thứ 78. Trung Quốc và Việt Nam cũng có thỏa thuận thương mại tự do, cho phép các công ty ở Việt Nam nhập khẩu nguyên liệu giá rẻ từ phía bắc để sản xuất và xuất khẩu.

Tổng thống Trump, ông đã công khai phàn nàn về sự thâm hụt thương mại $38.35 million đô la với các nhà lãnh đạo Việt Nam, nhưng khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đến thăm Tòa bạch ốc năm 2017, ông Phúc đã mang theo một Hợp đồng trị giá $8 billion đô la ký với các công ty Hoa Kỳ, một việc làm đã giành được sự khen ngợi của công chúng từ Trump.

Có lẽ quan trọng hơn là sự đồng thuận của khát vọng phòng thủ Việt Nam và chính sách kinh tế của tổng thống Trump.

Hà Nội, một khách hàng lâu năm của ngành công nghiệp vũ khí Nga, từ lâu đã mong muốn mua vũ khí công nghệ cao của Hoa Kỳ để bảo vệ lợi ích của mình ở Biển Đông bị Bắc Kinh dùng sức mạnh lấn chiếm. Cánh cổng cuối cùng đã mở vào năm 2016 khi cựu tổng thống Obama dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí thời Chiến tranh Việt Nam sang kẻ thù cũ của Hoa Kỳ, thay vào đó là chọn bán vũ khí cho từng trường hợp cụ thể.

Trong khi các nhà phân tích khu vực chính trị tập trung vào những gì chính xác, nên được bán cho Việt Nam trong khi cân bằng quan hệ với Trung Quốc, tổng thống Trump rõ ràng coi doanh số tiềm năng là một cơ hội kinh doanh.

Trong một cuộc họp với thủ tướng Nguyển Xuân Phúc trong chuyến thăm cấp nhà nước vào tháng 11 năm 2017 tới Hà Nội, tổng thống Trump hầu như đã hướng dẩn cho đối tác của mình mua vũ khí của Hoa Kỳ. Chúng tôi chế tạo những thiết bị quân sự và máy bay tốt nhất và bất cứ thứ gì bạn có thể kể tên, ông nói với ông Phúc bên trong dinh tổng thống Việt Nam.

Tên lửa nằm trong một danh mục mà thậm chí không ai đến gần, ông Trump nói thêm.

Mặc dù không có bằng chứng nào cho thấy các tên lửa sắp ra mắt có khả năng là một cây cầu quá xa đối với cả doanh số bán vũ khí của cả Washington và Bắc Kinh đều Việt Nam.đến chậm nhưng đều đặn. Công ty Metal Shark Boats có trụ sở tại Louisiana, nơi Hải quân và Cảnh sát biển Hoa Kỳ, đã bán hàng chục tàu tuần tra quân sự cho Việt Nam kể từ năm 2017, trong khi Boeing đã bán máy bay không người lái do thám cho Hà Nội.

Ngành hàng không Việt Nam cũng có thể đã phát triển qua chọn gợi ý của Trump một động thái đặc biệt kỳ lạ, là Tập đoàn FLC, có trụ sở tại Hà Nội chủ yếu tập trung vào bất động sản, năm nay đã đồng ý mua 20 chiếc Boeing 787 Dreamliners với giá $5.6 billion đô la cho dự án Bamboo Airways, một số lượng máy bay khổng lồ đáng kinh ngạc cho việc khởi nghiệp . Và Vietjet, hãng hàng không thuộc sở hữu tư nhân lớn nhất của đất nước VN, cũng đã đồng ý vào tháng 7 để chi tiêu $12.7 tỷ đô la cho 100 chiếc Boeing 737. Trong khi thâm hụt thương mại gần như chắc chắn sẽ không được xóa bỏ, Việt Nam đã phản ứng sâu sắc với hầu hết các khuyến nghị cấp cao của Trump.

Là quốc gia đông dân nhất thế giới, Trung Quốc vẫn có một số lợi thế so với Việt Nam. Lực lượng lao động Trung Quốc, trong khi già hơn Việt Nam và không được giáo dục tốt hơn, vẫn có nhiều công nhân có tay nghề cao. Sản xuất trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cũng có những đặc quyền, các công ty có thể tiếp cận người tiêu dùng Trung Quốc mà không cần qua biên giới. Việt Nam sẽ phải đào tạo lực lượng lao động mạnh hơn và nhanh hơn để cạnh tranh. Một số tiến bộ đang được thực hiện, sinh viên đại học Việt Nam tại Hoa Kỳ đã bao gồm số lượng sinh viên lớn thứ sáu giử quốc tịch, ít hơn một chút so với Canada láng giềng và hơn Mexico.

Trung Quốc có khả năng vẫn là đối thủ của phương Tây trong tương lai gần, Việt Nam sẵn sàng hòa hợp với các trung tâm quyền lực ở Bắc Mỹ và châu Âu mang lại lợi thế chính trị khó có thể tan biến, và quan hệ đối tác chiến lược ngày càng tăng của nó với Lầu Năm Góc, liên kết song phương quan hệ kinh tế với quốc phòng. Việt Nam Đã bước lên nấc thang của chuỗi cung ứng toàn cầu và sẵn sàng cải cách để phù hợp với các hiệp định thương mại tự do, Việt Nam không chỉ trở thành một lựa chọn rẻ hơn mà còn là sự thay thế thân thiện hơn so với Trung Quốc trong thời kỳ Donald Trump.

Hy vọng Việt nam thực sự đi trên con đường lựa chọn nầy.

( Nguồn: FP / Bennett Murray )