Đập sông Mekong mới ở Lào mở ra các cuộc biểu tình, làm khô cằn ở hạ lưu

Ngày 29 tháng 10 năm 2019            —–

BAN NAMPRAI, THAILAN    –      Đập thủy điện đầu tiên ở hạ lưu sông Mekong bắt đầu hoạt động thương mại ở Lào vào ngày thứ ba trong bối cảnh các cuộc biểu tình phản đối từ dân làng ở Thái Lan, họ nói đập Xayaburi và một số công trình khác sẽ phá hủy sinh kế của họ.

The 130-billion-baht Xayaburi Hydroelectric Power Plant in Laos developed by CK Power Plc opened on Tuesday. (Image supplied)

©  Nhà máy thủy điện Xayaburi trị giá 130 tỷ baht tại Lào do CK Power Plc phát triển đã khai trương vào ngày thứ ba. (Image supplied)

Sự ra mắt của đập Xayaburi 1.285 megawatt trùng hợp với các phần của sông Mekong chảy nhỏ giọt ngay cả vào cuối mùa mưa, mặc dù các nhà xây dựng và vận hành của con đập nói, con đập không chịu trách nhiệm cho dòng chảy của sông Mekong.

Đập Xayaburi sẽ bán 95% năng lượng cho Thái Lan với mức giá trung bình 2 baht ($0.066 USD) mỗi đơn vị, là dự án đầu tiên trong số ít nhất có 9 dự án thủy điện đang được xây dựng hoặc dự kiến ​​ở hạ lưu sông Mekong ở Lào.

Một loạt các công trình xây dựng đập mới đã sẵn sàng cho các cuộc tranh chấp an ninh lương thực và nước, đã gây ra hậu quả sau nhiều năm lo lắng về 11 con đập do Bắc Kinh xây dựng hiện tại ở thượng nguồn sông Mekong, đang làm nghẹt dòng sông mà hàng triệu người phụ thuộc vào sinh kế của họ ở Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam.

Đập Xayaburi đã được thực hiện 9 năm và dự án trị giá 135 tỷ baht ($4.47 billion USD), được xây dựng và tài trợ bởi các công ty và ngân hàng Thái Lan, và đã gây tranh cãi kể từ khi thành lập.

 

©   Các nhà hoạt động và dân làng biểu tình chống lại đập Xayaburi ở Lào trên sông Mê Kông bên ngoài Loei, Thái Lan, ngày 29 tháng 10 năm 2019.  (Reuters / Soe Zeya Tun)

Hôm thứ ba, các nhà sư Phật giáo ở phía bên bờ sông Mê Kông của Thái Lan đã tụng kinh và ban phước lành trong một buổi lễ cho dòng sông, mà các nhà hoạt động từ Nhóm Freedom Mekong cho biết có nguy cơ tử vong.

“Khi đập Xayaburi chính thức tạo ra điện … chúng ta sẽ không thể biết được dòng sông sẽ thay đổi như thế nào và nó sẽ xấu đi như thế nào, nhà hoạt động Montri Chanthawong nói.

Khoảng 150 km (90 dặm) về phía nam của đặp Xayaburi, làng chài Ban Namprai đang có năm khô nhất trong ký ức sống của họ.

Dân làng nói, sông Mê Kông thường cao ít nhất 3 mét vào cuối mùa mưa, khi đó làng Ban Namprai thường tổ chức các cuộc đua thuyền rồng, năm nay đã phải hủy bỏ.

New Mekong Dam in Laos Opens to Protests, Dried-Out Downstream

Ngư dân và người nuôi cá cho biết, kể từ tháng 3, khi đập Xayaburi lần đầu tiên bắt đầu thử nghiệm ”turbines” của họ, dân làng đã thấy dòng chảy của con sông ngày càng thất thường, điều đó không thể giải thích giống như một đợt hạn hán vào đầu năm.

“Tôi nghĩ rằng tương lai của dòng sông thật thảm khốc. Đây mới chỉ là khởi đầu”, ông trưởng làng của làng Ban Nampai, Sangtong Siengtid, 45 tuổi, là một ngư dân, nói.

“Với nhiều đập hơn, dòng sông Mekong hùng mạnh một thời sẽ trở thành một con lạch nhỏ”, ông nói tiếp.

Một số nông dân nuôi cá ở thị trấn Nong Khai gần đó đã bắt đầu di chuyển các thùng cá ra khỏi dòng sông và đưa vào các ao nhân tạo được nuôi bằng nước bơm, ông Krit Hemarak, 39 tuổi, một doanh nhân trang trại nuôi cá địa phương cho biết.

Các nhà phát triển chính của đập Xayaburi, CK Power PCL của Thái Lan, đổ lỗi cho các mảng sông khô cạn ở hạ lưu vào những cơn mưa gió mùa muộn và một con đập ở thượng nguồn Trung Quốc.

CK Power, một công ty con của công ty xây dựng Thái Lan CH. Karnchang Public Company Limited, từ chối yêu cầu phỏng vấn từ Reuters và không trả lời các câu hỏi bằng văn bản.

Trang Facebook của công ty có các video liệt kê về “giá cả của cá” trị giá 6 tỷ baht ($200 million USD) và các cửa ngăn chặn nước mà công ty CK Power cho biết sẽ đảm bảo hệ sinh thái mong manh di cư của cá và phù sa đóng vai trò quan trọng cho đồng bằng sông Mekong sẽ không bị tổn hại.

Công ty sẽ đầu tư vào một cách “cách bền vững nhất”, ông Thanawat Trivisvavet, giám đốc điều hành của CK Power, cho biết trong một bài viết trên một tờ báo địa phương vào ngày thứ ba.

Các nhóm môi trường nói rằng công nghệ này chưa được thử nghiệm.

( Nguồn: Reuters / By Panu Wongcha-um )