Những ngôi nhà tre đặc biệt của người thiểu số miền Trung Việt Nam

Ngày 16 tháng 10 năm 2015      —

Vietnam  –   Khi nói đến hàng thủ công truyền thống nổi tiếng, những bộ trang phục rực rỡ của sắc dân Flower Hmong và Red Dao ở miền thượng du miền Bắc, Việt Nam, thường nhận được sự chú ý của mọi người.

Đi về Tây Nguyên, giáp biên giới Lào và Campuchia, bạn sẽ thấy kiến trúc khác thường của các sắc dân bản địa.

Bamboo house in Vietnam

Dân tộc Ede, Bahnar và Giarai là ba sắc dân trong số 53 nhóm dân tộc thiểu số ở Việt Nam, mỗi sắc tộc nầy có dân số khoảng 200.000 đến 300.000 người.

Quê hương của họ là ở các tỉnh Dak Lak, Gia Lai và Kon Tum, một khu vực bị tàn phá trong cuộc chiến tranh với Pháp và cuộc chiến giửa CS Bắc việt – VNCH.

Thêm vào đó, họ có một lịch sử bị thiệt thòi bởi chính phủ Việt Nam và thường xuyên liên quan đến các vấn đề tranh chấp đất đai với người Việt.

Họ vẩn gìn giử lối sống truyền thống của họ, trong các nghi lễ thần linh, và làng mạc của họ có tổ chức

Nhà Longhouses

Người Ede xây dựng nhà longhouses – đôi khi rất dài.

Xã hội của sắc dân Ede theo mẫu hệ, vì vậy khi một cô gái sống trong ngôi nhà cưới, các giang khác được xây dựng cho cô và chồng của cô.

Theo phương cách này, sự thịnh vượng của một gia đình là điều hiển nhiên theo chiều dài của tòa nhà.

Một số nhà dài lên tới 100 mét.

Họ xây dựng nhà trên một sàn thấp và được làm bằng gỗ và tre, với hai cầu thang ở lối vào, được chạm khắc – một cho đàn ông và một cho phụ nữ – để phân biệt, cầu thang nữ được trang trí bằng một bộ ngực.

Bên trong giải nhà, được phân chia – gian cho khu vực sinh hoạt chung và gian cho phòng ngủ riêng.

Khu vực sinh sống thường xuyên bận rộn – phụ nữ dệt vải – họ nổi tiếng về gấm thiêu và xử dụng thuốc nhuộm tự nhiên – và nam giới ăn mặc gọn gàng [fashioning] và làm công việc sửa chữa các dụng cụ nông nghiệp.

Người Ede sống chủ yếu ở tỉnh Đak Lak, đặc biệt là ở các khu vực xung quanh Buon Ma Thuột.

Những du khách muốn nhìn thấy bên trong ngôi nhà longhouses, sẻ có cơ hội , hảy đến buôn Ako Dhong, một ngôi làng chỉ cách một vài km về phía bắc Buon Ma Thuột.

Những người dân địa phương thân thiện thường mời người lạ vào bên trong để xem những cấu trúc ấn tượng và khuyến khích người khách mua một mẫu dệt của người Ede trong các hình thức của một túi mang vai hoặc ví tay.

Nhà cao tầng, trung tâm của một ngôi làng

Không kém ấn tượng như các ngôi nhà longhouses của người Ede, những ngôi nhà cao tầng của Bahnar và Giarai là những điểm thăm viếng mang tính biểu tượng nhất ở vùng Tây Nguyên của Việt Nam.

Thời điểm bạn bước vào một ngôi làng Bahnar hoặc Giarai, đôi mắt của bạn bị thu hút vào bởi nóc cao chót vót ngôi đình, nằm ở trung tâm của mỗi ngôi làng và chiều cao có thể đến 30 mét, nhưng hầu hết là khoảng 15 đến 20 mét .

Đền thờ có nóc cao hơn, biểu tượng thực trạng của làng càng lớn hơn.


Các cấu trúc cao chót vót được xây dựng trên sàn gổ, và lối vào như các ngôi nhà longhouses của người Êđê, bằng một thân cây được đục đẻo thành những bậc thang.

Bên trong đền thờ là một hội trường, sàng bằng tre, đủ lớn để chứa tất cả dân làng.

Mái tranh được làm ở một độ nghiêng như không có thể và hiển nhiên cho thấy những người xây dựng phải có một sự tính toán tốt cho chiều cao.

Đỉnh cao của đền thờ hình lưởi dao được trang trí với một mô hình đặc biệt để phân biệt cho mỗi làng.

Các đền thờ là trọng tâm của cuộc sống trong làng và là nơi được xử dụng cho các cuộc họp, giải quyết các tranh chấp pháp lý và cho các lể hội, nghi lễ của người Bahnar, ở đó người dân địa phương mặc trang phục truyền thống, chơi cồng chiêng và ca hát.

Quan trọng nhất trong các buổi lễ hy sinh trâu để cúng tế, với cái nhìn của phương Tây cách thức giết trâu cho là khủng khiếp, nhưng để thực hiện vai trò trong liên kết cộng đồng là quan trọng.

Giống như người Bahnar, sự hy sinh trâu của người Giarai vào những dịp lể quan trọng, cũng là một trong những hình thức để nói lời chia tay với người thân ra đi.

Ngôi mộ của người Giarai

Hầu hết hình thức tôn thờ tổ tiên của Việt Nam, không sâu đậm hơn người Giarai, đối với họ – một đám tang là một nghi thức phức tạp và tốn kém.

Hầu hết các làng Giarai có một nghĩa địa ở phía tây, được phân lô cho gia đình có hàng rào, với các thành viên gia đình được chôn trong cùng ngôi mộ.

Tài sản c giá trị như TV hoặc xe đạp có thể cùng với các mảnh gỗ khắc, với những nét đơn giản tâm trạng của người đã chết – đăm chiêu, cau có, vui vẻ hay tình dục dấy lên – được đặt trên ranh giới của các ngôi mộ.

Sau khi làm lể giết trâu cúng người thân đã qua đời, ngôi mộ bị bỏ rơi và cây cỏ mọc hoang dại sau đó.

Cách tốt nhất để đi thăm nghĩa trang của người Giarai là qua công ty của một hướng dẫn địa phương. Ông Nguyễn Đỗ Huỳnh, người Bahnar, hiểu biết những người làm việc tại Trung tâm Dịch vụ Du lịch ở Kon Tum, có thể giúp đở.

Sấc dân Bahnar và sắc dân Giarai sống chủ yếu ở phía Bắc của tỉnh Đăk Lăk – Gia Lai và Kon Tum.

Thị trấn Kon Tum được bao quanh bởi các làng thôn và đôi khi du khách có thể ở lại qua đêm trong những cấu trúc tuyệt vời.

Tuy nhiên, Nhà chức trách Việt Nam mở cửa Tây Nguyên cho du khách nước ngoài đến thăm vào năm 1993 và
không có cách nào tốt hơn để nhìn thấy những ngôi nhà dài, cao và những ngôi mộ của sắc dân thiểu số ở vùng Tây Nguyên, bằng cách là bạn đi đến đó hoặc bạn cũng có thể xem các phiên bản có cấu trúc của từng loại tại Bảo tàng Dân tộc học ở Hà Nội.

( Nguồn: CNN / by Ron Emmons )

   Việt Nam chuyển từ chủ nghĩa cộng sản đến chủ nghĩa tư bản