Thời gian để nước Mỹ chuyển động ở Biển Đông

  Ngày 22 tháng 11 năm 2015      —

Thách thức của Mỹ về tuyên bố đơn phương của Trung Quốc đối với các tuyến đường thủy quốc tế ở Biển Đông là quá muộn. Chiến lược Trung Quốc đã nhiều lần nói với các nhà quan sát ngoại quốc mà họ tin rằng Bắc Kinh có một khung cửa chiến lược – cho đến khi Tổng thống Mỹ Barack Obama rời khỏi Tòa Bạch ốc và trước khi một tổng thống mới xử dụng cách tiếp cận cứng rắn hơn – trong đó để khẳng định yêu sách đặc biệt của họ trong vùng biển châu Á. Trong chuyến thăm hiện tại đến Đông Nam Á cho hội nghị thượng đỉnh khu vực, Tổng thống Obama cần phải làm rõ ràng, áp lực Trung Quốc phải sửa đổi sự thiết lập trật tự ở châu Á, sẽ không thành công trên đồng hồ của TQ và triển khai thêm các yếu tố ngoại giao và quân sự của Mỹ để phù hợp với lời nói bằng hành động.

Time for America to Step Up in the South China Sea

           Tổng thống Mỹ Barack Obama

Sau nhiều năm vận động hành lang của quân đội Mỹ để thực hiện sự tự do chuyển hướng hoạt động ( freedom-of-navigation operations ) đúnh vào thời hạn mà Trung Quốc tuyên bố là lãnh hải của TQ, Tòa Bạch ốc cuối cùng đã đồng ý vào tháng 10 một chương trình mang tính biểu tượng của lực lượng, được nhìn thấy một khu trục hạm destroyer Mỹ đi trong vòng 12 dặm của một hòn đảo xây dựng trên một rạn san hô ở Biển Đông. Đồng thời, Mỹ đã gửi thông điệp lẫn lộn với cả Bắc Kinh và các đồng minh châu Á của Mỹ, cũng như các báo cáo lưu hành mà Hải quân Mỹ gọi là ” con đường đi qua vô hại,” mặc nhiên cho thấy sự công nhận như thế nào về chủ quyền của Trung Quốc trên vùng biển xung quanh hòn đảo nhân tạo. Một cách tiếp cận nhẹ nhàng-nhẹ nhàng như vậy nhưng không làm thay đổi kế hoạch trò chơi của Bắc Kinh.

Trong thực tế, Trung Quốc có nhiều để mất hơn trong bất kỳ cuộc đối đầu quân sự với Hoa Kỳ. Mỹ phong phú hơn, mạnh mẽ hơn, có nhiều đồng minh và được hưởng một chế độ chính trị vững vàng hơn so với chế độ độc quyền do Đảng Cộng sản Trung Quốc cai trị. Chủ tịch Tập Cận Bình phải biết rằng một cuộc xung đột với nước ngoài có thể tháo gở các loại chủ nghĩa dân tộc ở Trung Quốc mà cuối cùng có thể nhắm mục tiêu vào chế độ của ông; sau cùng, đây là cách mà các triều đại quân chủ của TQ trước đây đã sụp đổ.

Chiến lược của Trung Quốc cho đến nay – xây dựng cấu trúc nhân tạo và tuyên bố các vùng biển xung quanh là lãnh thổ của quốc gia – giống như những lát xúc xích salami của Ý và Bắc Kinh đảm bảo lợi ích sẻ gia tăng trên ngưỡng của bất kỳ cuộc xung đột thực sự nào, trong khi Washington đang mất tập trung ở những nơi khác.

Đối với Mỹ, đó là trò lừa bịp của Trung Quốc với một chiến lược mạnh mẽ và chủ động hơn để ngăn chặn những nỗ lực chống đối, để vẽ lại bản đồ của Châu Á. Thay vì nhượng quyền chủ động cho Bắc Kinh ở Biển Đông thông qua một chính sách phản ứng và hoàn toàn địa phương, chính quyền Obama cần phải chứng minh cho TQ thấy, nếu tiếp tục xâm lược bằng quân sự trong vùng biển châu Á có thể gây nguy hiểm cho lợi ích rộng lớn hơn của Trung Quốc.

Một phần ba thương mại toàn cầu đi qua vùng biển Đông nầy. Kiểm soát nó sẽ không chỉ đe dọa nền kinh tế của Đông Á mà còn đặt sức mạnh hải quân và không quân Trung Quốc ở ngưởng cửa của Ấn Độ Dương. Để ngăn chặn chủ nghĩa xét lại Trung Quốc, làm chậm cán cân của khu vực quyền lực, Mỹ và các đồng minh phải tăng chi phí và đặt câu hỏi lợi ích của Trung Quốc làm đảo lộn trật tự lãnh thổ hiện tại ở châu Á.

Ngoại giao có thể thiết lập qua các giai đoạn cho việc này. Trong năm 2010, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã bị sốc, trong khi Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton tham gia với các đối tác của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, chỉ trích hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông và khẳng định sự quan tâm của Mỹ trong việc giải quyết hòa bình cho các xung đột ở đó. Philippines đã đệ trình một vụ kiện tại Tòa án Trọng tài Thường trực tại The Hague, chống lại sự khẳng định chủ quyền của Trung Quốc trên cáchòn đảo ở Biển Đông và Indonesia hiện đang đe dọa sẻ làm tương tự qua các mối đe dọa của Trung Quốc đối với quần đảo Natuna. Nhà ngoại giao Nhật Bản đã phối hợp làm việc với các nước trong ASEAN phát triển một quan điểm chung trong việc hỗ trợ tự do hàng hải và các nguyên tắc khác của luật hàng hải quốc tế. Ngoại giao Hoa Kỳ có thể làm nhiều hơn nữa để khuyến khích các xu hướng và thống nhất các nước trong ASEAN xoay quanh các tranh chấp hàng hải của châu Á, không được giải quyết bằng vũ lực và phát triển một kế hoạch hành động để thực thi các chuẩn mực đó một cách bình thường.

Trong lĩnh vực kinh tế, Tổng thống Indonesia Joko Widodo muốn đất nước mình tham gia với các quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (PTT) ̣cùng với các thành viên ASEAN: Malaysia, Singapore, Việt Nam, Brunei. Nhật Bản, Australia, New Zealand đã ký tên gia nhập vào TPP ; Hàn Quốc, Philippines, Đài Loan cụng đã bày tỏ sự quan tâm tham gia. Sự ban hành TPP sẽ nhấn mạnh thêm một mở đề của châu Á-Thái Bình Dương, trong đó hàng hóa, dịch vụ, và dòng vốn tự do trong khu vực, là một đối trọng hữu ích cho những nỗ lực của Trung Quốc tăng rào cản đối với sự hợp tác quân sự, các con đường hàng hải về thương mại trong khu vực ở biển Đông.

Công việc chính cần phải làm là bảo vệ nguyên trạng mong manh của châu Á, phải có sức mạnh quân sự của Mỹ và Mỹ phải có nhiều chiến lược với nguồn máy quân sự vượt trội của mình trong việc bảo vệ tự do và trật tự hiện tại.

Đầu tiên, Washington phải giử lời hứa của mình với hành động. Bộ trưởng Quốc phòng Ashton Carter nói, lực lượng Mỹ sẽ hoạt động bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép. Lực lượng Mỹ có hệ thống để thách thức vùng không phận thuộc các hòn đảo nhân tạo mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền [Air Defense Identification]con đường “Nine-Dash Line” của TQ ở Biển Đông, thách thức khả năng của Trung Quốc để thực thi các yêu sách của vấn đề nầy trước cộng đồng quốc tế.

Thứ hai, Hoa Kỳ nên khuyến khích các đồng minh của mình, thực hiện các cuộc tuần tra tương tự qua vùng biển hàng hải của Đông Nam Á. Nhật Bản và Úc đang xem xét làm như vậy; Hải quân Ấn Độ, ngày càng mạnh mẽ, nên làm tương tự như một phần của chính sách đầy tham vọng của mình qua ” Act East ” Policy. Hoa Kỳ và các đồng minh của mình nên thực hiện cuộc tập trận chung ở vùng biển quốc tế thuộc biển Đông, thách thức tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc.

Thứ ba, Hoa Kỳ cần phải làm việc với các đồng minh của mình để giúp họ triển khai cùng một loại chống Trung Quốc đang phát triển trong những khu vực để loại trừ các lực lượng nước ngoài từ khu vực chung giửa các nước châu Á. Mỹ và đồng minh Mỹ bao gồm phòng thủ tên lửa, khả năng tác chiến chống tàu ngầm, tuần tra tinh vi hơn và máy bay chiến đấu. Mục tiêu không phải là mối đe dọa quân sự tấn công TQ mà là để nghi ngờ về tính khả thi của các hoạt động quân sự hung hăng của Trung Quốc.

Thứ tư, Hoa Kỳ phải tập trung hơn vào các kích thước quân sự của trục châu Á. Quân đội Mỹ đang tập trung ở Nhật Bản và Hàn Quốc, một di sản của cuộc xung đột trong thế kỷ 20; họ phải được phân tán trên toàn khu vực. Điều này có thể bao gồm các căn cứ lâu dài ở Philippines và Australia, một sự hiện diện luân phiên hoạt động nhiều hơn ở các nước như Việt Nam và Malaysia, và sự gia tăng các hoạt động của tàu ngầm và tuần tra trên biển.

Washington cũng phải đầu tư vào hệ thống để đánh bại khả năng chống tiếp cận [truy cập] và khu vực [phủ nhận] từ chối của Trung Quốc, bao gồm cả vũ khí năng lượng, máy bay ném bom tàng hình và máy bay do thám và phòng thủ tên lửa diện địa. Điều này sẽ tăng cường răn đe và khôi phục niềm tin đồng minh châu Á, Hoa Kỳ sẽ không theo đuổi chiến lược “cân bằng trên biển cả ” trên đường chân trời, mà là với những đối tác trong khu vực, với các sự kiện của cuộc xung đột. Việc dỡ bỏ chiếc mủ về chi tiêu quốc phòng với các thỏa thuận ngân sách gần đây tại Washington là để cải tiến mục tiêu cho các tư thế quân sự của Mỹ ở châu Á có hiệu quả hơn.

Quân sự của Trung Quốc đã được cài đặt và xây dựng trong khu vực Biển Đông,và mở rộng sự kiểm soát gần như toàn bộ đường thủy quốc tế, không chỉ đơn giản là một thách thức đối với hòa bình và an ninh trong khu vực Đông Nam Á, còn là một thử nghiệm các quy tắc về nền tảng trật tự và tự do quốc tế. Vì lý do đó, Washington nên xem xét việc đặt lợi ích rộng lớn hơn của Trung Quốc có nguy cơ quân sự hóa Biển Đông.

Cuộc sống kinh tế của Trung Quốc chạy về hướng tây qua Ấn Độ Dương đến Vịnh Ba Tư, và về phía đông qua Thái Bình Dương, tất cả các lĩnh vực cho thấy Hải quân Mỹ vẫn chiếm ưu thế. Sức khỏe kinh tế của Trung Quốc đòi hỏi một trật tự thương mại quốc tế mở rộng và tiếp xúc các quốc gia với hệ thống tài chính theo đồng đô la. Lợi ích cốt lõi của Trung Quốc sẽ bị suy yếu do quan hệ đối tác mạnh mẻ về quân sự của Mỹ với Đài Loan và sự hỗ trợ của Mỹ về các quyền của người dân Trung Quốc ở Tây Tạng, Tân Cương, và Hồng Kông.

Gần gũi về địa lý có thể có nghĩa là Trung Quốc có lợi thế hơn trong cuộc tranh chấp trên Biển Đông. Nhưng nếu các nhà lãnh đạo ở Bắc Kinh hiểu rằng lợi ích của họ vượt ra ngoài khu vực Đông Nam Á là có nguy cơ, họ có thể thấy cái giá vị trí toàn cầu của Trung Quốc lớn hơn những triển vọng tăng nhỏ hẹp gần nhà. Trớ trêu thay, Trung Quốc có nhiều để mất hơn bất kỳ quốc gia nào khác từ các mối đe dọa mà TQ đang đặt ra các quy tắc cơ bản của một hệ thống quốc tế đã có – cho đến bây giờ – tạo điều kiện cho sự gia tăng của nó tới sự thịnh vượng và quyền lực.

( Nguồn: By Daniel Twining )

   Obama mở Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt, qua sự quyết đoán Trung Quốc