Trung Quốc, Dầu và Biển Đông

Ngày 11 tháng 01 năm 2016      —

Tại sao sự kiểm soát các nguồn tài nguyên ở biển Đông ngày càng quan trọng đối với nền kinh tế khu vực Đông Nam Á?

Biển Đông có diện tích ước tính khoảng 3.500.000 km vuông (1.200.000 dậm vuông), là một trong những khu vực có con đường vận chuyển hàng hải quan trọng nhất thế giới. Theo GlobalSecurity.org, Biển Đông có 7,5 billion thùng dầu dự trữ đã được kiểm chứng và 145,5 trillion cubic feet khí đốt thiên nhiên.

disputed islands south china sea csis

Asia Maritime Transparency Initiative
Biển Đông là khu vực của một số tranh chấp đang diễn ra : ‘Khu đặc quyền kinh tế “giữa các nước láng giềng
.

Tuy nhiên, số lượng dầu chưa phát hiện có thể lên cao đến 213 billion thùng, theo một báo cáo của Bộ thông tin năng lượng Mỹ trong năm 2008. Hiện nay, Brunei, Trung Quốc, Malaysia, Đài Loan, Philippines và Việt Nam khẳng định các quyền hàng hải trên khu vực này.

Trung Quốc là nước lớn trong khu vực, đã có những xung đột với các nước khác có liên quan đến biển Đông – Những xung đột có xu hướng ngày càng tăng, khi nhu cầu năng lượng của Trung Quốc được dự đoán mức tiêu thụ sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030. Ngoài ra, Trung Quốc coi Biển Đông là một phần mở rộng về quyền lực trong khu vực Đông Nam Á.

Trong số tất cả các nước tham gia, tiềm năng lớn nhất cho cuộc xung đột tồn tại giữa Trung Quốc và Philippines và giữa Trung Quốc và Việt Nam.

Sự căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines nảy sinh khi Philppines có thẩm quyền cho phép các công ty trong nước và nước ngoài khai thác trữ lượng dầu mỏ và khí đốt có giá trị trong một khu vực tranh chấp ở Biển Đông.

Các tranh chấp gần đây đã kích động khi Manila tuyên bố chuẩn bị cấp giấy phép thăm dò 15 lô dầu khí, ba trong số đó là ở Biển Đông. Bắc Kinh phản đối, tuyên bố rằng hai trong số các lô dầu đấu giá là thuộc thẩm quyền của mình và là một phần của quần đảo Trường Sa đang tranh chấp. Các quan chức Philippines nhấn mạnh hai lô nầy không thuộc về Trung Quốc.

Quần đảo Trường Sa quan trọng vì nhiều lý do – quần đảo có một dự trữ lượng dầu mỏ và khí đốt quan trọng, một khu vực với năng suất đánh bắt cá trên thế giới và một con đường vận chuyển thương mại, mà các quốc gia ven biển có thể được hưởng lợi từ một thềm lục địa mở rộng. Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam cũng tuyên bố chủ quyền lịch sử đối với quần đảo.

Trung Quốc, Việt Nam và quần đảo Hoàng Sa

Vấn đề chính yếu hiện nay giữa Trung Quốc và Việt Nam là những tranh chấp trên quần đảo Hoàng Sa (còn gọi là quần đảo Tây Sa) bị TQ đánh chiếm năm 1974, hiện tại dưới sự quản lý của tỉnh Hải Nam, Trung Quốc.

Trước năm 1974, chính phủ miền Nam Việt Nam kiểm soát quần đảo Hoàng Sa. Tuy nhiên, sau một cuộc đối đầu ngắn có 71 binh sĩ của miền Nam Việt Nam thiệt mạng, Trung Quốc chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa. Việt Nam vẫn còn đang tranh chấp với Trung Quốc về quần đảo nầy.

Quần đảo cách đều bờ biển Việt Nam dưới 200 dậm và cách đảo Hải Nam của TQ trên 300 dậm. Mặc dù quần đảo có lợi thế về quân sự, nhưng khảo sát địa chất cho thấy sự hiện diện của trữ lượng khí đốt và dầu đáng kể trong các vùng nước xung quanh. Quần đảo này cũng được bao quanh bởi khu vực đánh cá.

Mặc dù nguy cơ đụng độ quân sự với Trung Quốc, Việt Nam và Philippines đã tiếp tục thăm dò dầu và khí đốt ở các vùng nước thuộc lảnh hải của mình ở Biển Đông.

Để kích thích sự tiến bộ về các vấn đề liên quan đến quyền đối với các đảo của biển, Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông đã được ký kết vào tháng 10 năm 2002. Mặc dù tuyên bố góp phần làm giảm căng thẳng, nó đã thiếu soát́ thiết lập một mã số ràng buộc ứng xử.

Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), có hiệu lực vào năm 1994, thành lập các thủ tục cho các quốc gia có đường bờ biển, gửi yêu cầu cho thềm lục địa của họ được mở rộng 200 hải lý tính từ bờ biển của quốc gia. Trong tháng 5 năm 2009, Việt Nam và Malaysia nộp khiếu nại theo UNCLOS, nhưng ngay lập tức có sự tranh cãi của Trung Quốc, trong đó kêu gọi Liên Hiệp Quốc không xem xét khiếu nại

Sức mạnh kinh tế và quân sự của các nước Đông Nam Á cộng lại vẫn là khá nhỏ so với Trung Quốc – có được một khu vực rộng lớn của Biển Đông sẽ giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng kinh tế và chiến lược ở Đông nam Á. Với sự đa dạng của các bên và sự phức tạp của các vấn đề liên quan, giải pháp tốt nhứt chỉ có các thỏa thuận đa phương cho sự phát triển, sẽ kết thúc tình trạng hiện nay về vấn đề chủ quyền và kiểm soát các nguồn tài nguyên.

Sự lựa chọn một trong hai, sau đó, một cuộc đối đầu hay một sự phát triển chung cho tất cả các nước tham gia vào một khu vực quan trọng của thế giới ở biển Đông.

( Nguồn: By César Chelala )